Rada Dzielnicy V Krowodrza Muzeum Krakowa – oddział Ulica Pomorska zapraszają̨ na spotkanie z cyklu Porozmawiajmy o Krowodrzy: Szopka bożonarodzeniowa i oczekiwania jej towarzyszące
Goście:
kustosz Małgorzata Oleszkiewicz z Muzeum Etnograficznego w Krakowie,
dr Andrzej Szoka – kierownik Centrum Interpretacji Niematerialnego Dziedzictwa Krakowa – oddział Muzeum Krakowa.
Głos zabiorą i przykłady twórczości pokażą:
Stanisław Malik ze Zwierzyńca
Jan Kirsz – z Krowodrzy
Obaj – z Krakowa.
Pomysł i prowadzenie: Łukasz Mańczyk
Zapraszamy 17 grudnia we środę o godz. 18.00:
oddział Ulica Pomorska Muzeum Krakowa
Ulica Pomorska 2
Wstęp wolny
Zapowiedź:
Początki krakowskiej szopce dały Krowodrza i Zwierzyniec
- Tradycje szopkarskie sięgają średniowiecznej Europy. Szopka jest sztuką wielu tworzyw, jak architektura, rzeźba, muzyka, teatr; i stylów - łączy sacrum z profanum. Jednak mimo tych wewnętrznych zróżnicowań mieszkańcy chrześcijańskiej Europy, niezależnie, czy było to w Neapolu czy w Krakowie, stale upatrywali w szopce dwóch niezmiennych funkcji. Pierwszą z nich było artykułowanie lokalnych treści, np. narodowych, folklorystycznych. Drugą natomiast – ludyczność, czynienie motywu religijnego (narodziny Chrystusa w stajence) punktem wyjścia do satyrycznego komentarza społeczno-politycznego dopiero co zakończonego roku – tzw. szopka noworoczna.
Połączenie poważnego z niepoważnym, sacrum z profanum widać bardzo dobrze w szopkach krakowskich. Symbolika uniwersalna, patos wyrażany przez strzeliste wieże kościoła Mariackiego, dialoguje z „maluczkimi” bohaterami, wywodzącymi się z lokalnego folkloru. O postaciach tych – by przejść już na grunt krowoderski – choć przecież godne są uczestnictwa w misterium Narodzin Pańskich, nie można powiedzieć, by były „pokornego serca”, znając temperamenty niektórych naszych „murorzy” i „gzymsików” … - Ważniejsza od genezy szopki jest dziś tożsamość tworzących ją artystów. Stąd wspomnimy podczas spotkania wielopokoleniowe „klany” szopkarzy, kontynuujące tradycję, oraz nowatorów szopkarstwa. Być może uda się nam ustalić, na ile dzisiejsza szopka jest zwierzyniecka, na ile krowoderska, na ile zaś krakowska, polska czy europejska – jej styl zależy od trudnej sztuki łączenia kontynuacji z nowatorstwem.
Dodać trzeba, że corocznie realizowany przez Muzeum Krakowa konkurs szopkarski wspiera żywotność lokalnego dziedzictwa, wspólną tożsamość Krakowa oraz wymianę kulturową – z naszą krowodersko-zwierzyniecką szopką zawędrowaliśmy (w 2018 roku) na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO – wyspecjalizowanej agendy Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury. - Szopka jest dziś częścią kultury popularnej i wysokiej. Formą poważną i ludyczną, związaną z sacrum, a jednocześnie ironiczną, groteskową. Łączy stabilizację – cykliczność oraz żywiołowość, śmiech, karnawał. Stąd też powiedzenie „robić szopkę” raz w konwencji dobrego smaku się zmieści (gdy chodzi o szopkarstwo), a innym razem ten smak naruszy (gdy mamy na myśli satyrę).
Istotą szopkarstwa jest jednak zawsze to samo – to, co najważniejsze jest w każdym pokoleniu: podkreślenie tego, co nas łączy, sięgnięcie do tradycji oraz jej międzypokoleniowe przetworzenie, inne na potrzeby każdego kolejnego Bożego Narodzenia.
Oby, cytując nowofalowy zespół Republika, któremu nowoczesny rodowód nie przeszkodził w eksploatacji podstawowych toposów, „Betlejem [było] wszędzie”. Pokoju nam potrzeba najbardziej. Żeby wartości deklarowane przeistoczyły się w służące im piękno, harmonię i zgodę – budowaną wokół przeżywanych wspólnie dzieł.
Tekst: Łukasz Mańczyk
Redakcja: Magdalena Roszczynialska
Organizatorzy:
Rada Dzielnicy V Krowodrza
Muzeum Krakowa – oddział Ulica Pomorska - Realizator
Zadanie koordynuje Komisja ds. Lokalnego Dziedzictwa i Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi Dzielnicy V Krowodrza
